Μια λαγάνα για κάθε γούστο, εξάλλου είναι τόσο εύκολο στην παρασκευή του αυτό το παραδοσιακό ψωμί της Καθαράς Δευτέρας που κανονικά γίνεται χωρίς καθόλου μαγιά ή προζύμι. Ζυμώνεται και ψήνεται αμέσως. Γιατί αυτό; Γιατί η μαγιά και το προζύμι συμβολίζουν την αναγέννηση η οποία δεν έχει καμιά σχέση με την αυστηρότητα του σαρανταήμερου που ακολουθεί.
Ωστόσο, από παλιά οι νοικοκυρές συνήθιζαν να προσθέτουν στη ζύμη της λαγάνας λίγη μαγιά ή λίγο προζύμι έτσι ώστε να γίνουν πιο αφράτες. Ένας τρόπος για να έχουμε μια λίγο πιο αφράτη λαγάνα είναι να ζυμωθεί το βράδυ και να μείνει όλη τη νύχτα στο ψυγείο για να ξεκουραστεί και να ψηθεί την επόμενη μέρα ώστε όταν την απολαύσουμε να είναι ζεστή και τραγανή.
Και μπορεί η λαγάνα να είναι ένα παραδοσιακό επίπεδο ψωμί αλλά οι γεύσεις της δεν έχουν τέλος. Με άσπρο αλεύρι πολυτελείας, με κίτρινο χωριάτικο, με αλεύρι ολικής ή ζέας, με ταχίνι ή όχι όπως κι αν την φτιάξουμε γίνεται εξαιρετικά νόστιμη.'Αλλο τόσο νόστιμοι είναι και οι συνδυασμοί των υλικών που την συνοδεύουν. Μέλι, ταχίνι, μαρμελάδα, πραλίνα οι τελειότεροι γλυκείς συνδυασμοί αλλά και ταραμάς, μελιτζανοσαλάτα, πατέ ελιάς ή πιπεριάς οι εξίσου νόστιμοι αλμυροί συνδυασμοί που μας ξετρελαίνουν την Καθαρά Δευτέρα.
Προσωπικά, θυμάμαι να ξυπνάω από τη μοσχοβολιά αυτού του φρεσκοφτιαγμένου ψωμιού καθώς ψηνόταν και να νιώθω μιαν απίστευτη λαχτάρα να βουτήξω στον ζεστό, ελληνικό καφέ μου μια φετούλα της ή ένα κομμάτι της γιατί, μην ξεχνάμε, μια που παραδοσιακά η Καθαρά Δευτέρα ήταν η μέρα που γιορταζόταν τα Κούλουμα με πικνικ στην εξοχή η λαγάνα δεν κόβονταν με το μαχαίρι αλλά με το χέρι! Η φετινή μου πρόταση για λαγάνα (γιατί θα βρείτε κι άλλες πιο παλιές) είναι μια λαγάνα με 3 άλευρα και μια με αλεύρι ολικής, έτσι για να καλύψω όλες τις επιθυμίες και μάλιστα, χωρίς ζύμωμα. Θα ετοιμαστούν από το βράδυ και, αφού, μείνουν στο ψυγείο όλη τη νύχτα θα ψηθούν το πρωί για να τις απολαύσουμε ζεστές με το πρωινό και αργότερα με το παραδοσιακή Καθαροδευτεριάτικο τραπέζι.
Λαγάνες χωρίς ζύμωμα
Περιγραφή: Λαγάνες χωρίς ζύμωμα
Μερίδες: 2 λαγάνες
ΥΛΙΚΑ
- 150 γρ. αλεύρι κίτρινο για ψωμί
- 100 γρ. αλεύρι για όλες τις χρήσεις
- 150 γρ. αλεύρι καλαμποκιού
- 2/3 από 1 φακελάκι μαγιά ξηρή (5 γρ.)
- 3 κ.σ. ταχίνι (ή ελαιόλαδο)
- 1 κ.γλ. αλάτι
- 2 κ.γλ. μέλι (ή ζάχαρη)
- 250 ml νερό χλιαρό (περίπου)
Λαγάνα ολικής άλεσης
- 300 γρ. αλεύρι ολικής
- 100 γρ. αλεύρι για όλες τις χρήσεις
- 2/3 από 1 φακελάκι μαγιά ξηρή (5 γρ.)
- 3 κ.σ. ταχίνι ( ή ελαιόλαδο)
- 1 κ.γλ. αλάτι
- 2 κ.γλ. ζάχαρη (ή μέλι)
- 250 ml νερό χλιαρό
Για την επιφάνεια
- 1/2 φλ.τσ. νερό χλιαρό
- 1 κ.σ. μέλι ή ζάχαρη
- Σουσάμι
ΟΔΗΓΙΕΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ
Λαγάνα με 3 άλευρα
- Σε ένα μπολ, αναμιγνύουμε τα 3 διαφορετικά άλευρα και τα ανακατεύουμε.
- Προσθέτουμε τη ζάχαρη, τη μαγιά και το ελαιόλαδο.
- Διαλύουμε το αλάτι στο νερό και το προσθέτουμε σε δύο δόσεις στο μπολ με τα άλευρα, ανακατεύοντας με μια ξύλινη σπάτουλα μέχρι να ομογενοποιηθεί το μείγμα.
- Η τελική ζύμη δεν είναι ούτε σφιχτή αλλά ούτε και αραιή αλλά κολλάει στα χέρια.
- Καλύπτουμε το μπολ, με διαφανή μεμβράνη και μια πετσέτα κουζίνας και το αφήνουμε σε ζεστό μέρος για 1 ώρα μέχρι να φουσκώσει η ζύμη.
Λαγάνα ολικής άλεσης
- Σε ένα άλλο μπολ, αναμιγνύουμε το αλεύρι ολικής και το αλεύρι για όλες τις χρήσεις, τη ζάχαρη και τη μαγιά και ανακατεύουμε καλά.
- Διαλύουμε στο χλιαρό νερό το αλάτι.
- Προσθέτουμε στα άλευρα το ελαιόλαδο και το νερό, σε 2 δόσεις, ανακατεύοντας με μια ξύλινη σπάτουλα έτσι ώστε το μείγμα να ομογενοποιηθεί και να γίνει μια ζύμη όχι σφιχτή αλλά ούτε αραιή που, ωστόσο, κολλάει ελαφρώς στα χέρια.
- Καλύπτουμε και αυτό το μπολ με διαφανή μεμβράνη και πετσέτα κουζίνας και αφήνουμε τη ζύμη για 1 ώρα, σε ζεστό μέρος, για να φουσκώσει.
- Καλύπτουμε μια ρηχή λαμαρίνα κουζίνας με αντικολλητικό χαρτί, αλείφουμε με λίγο ελαιόλαδο και πασπαλίζουμε με λίγο αλεύρι.
- Μόλις οι ζύμες φουσκώσουν, τις βγάζουμε από το μπολ, κάνουμε 2 διπλώματα (όχι ζύμωμα) έτσι ώστε να κρατήσουν μέσα αέρα και τις τοποθετούμε δίπλα δίπλα, στη λαμαρίνα.
- Αν η ζύμη μας κολλάει, αλείφουμε με λίγο λάδι ή βρέχουμε λίγο τα χέρια μας για να δώσουμε το σχήμα της λαγάνας στις ζύμες μας.
- Καλύπτουμε τη λαμαρίνα με διαφανή μεμβράνη και αφήνουμε τις λαγάνες να φουσκώσουν για 1 ώρα.
- Μετά τις βάζουμε στο ψυγείο (σκεπασμένες με τη διαφανή μεμβράνη) και τις αφήνουμε για να τις ψήσουμε το πρωί, έτσι ώστε να είναι ζεστές για το πρωινό.
- Τις βγάζουμε από το ψυγείο, τις αφήνουμε για 10-15 λεπτά σε θερμοκρασία δωματίου, τις αλείφουμε με το νερό με τη ζάχαρη (ή το μέλι), τις πασπαλίζουμε με σουσάμι και κάνουμε τις γνωστές "δαχτυλιές".
- Εναλλακτικά, αφού φουσκώσουν για δεύτερη φορά μπορούμε να τις αλείψουμε με λίγο νερό όπου έχουμε λιώσει λίγη ζάχαρη (ή μέλι), να τις πασπαλίσουμε με σουσάμι (πιέζοντάς το λίγο με τα χέρια μας για να κολλήσει στη λαγάνα) και να κάνουμε τις γνωστές "δαχτυλιές".
- Προθερμαίνουμε το φούρνο στους 175 βαθμούς Κελσίου στον αέρα και τις βάζουμε να ψηθούν στη μεσαία σχάρα για 35-40 λεπτά ή μέχρι να ροδοκοκκινήσουν (ανάλογα με το φούρνο).
- Μόλις ψηθούν τις βγάζουμε από το φούρνο και, αν θέλουμε, τις ψεκάζουμε με ελάχιστο νερό και τις αφήνουμε να κρυώσουν λίγο πριν τις απολαύσουμε.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
1- Και στις δύο λαγάνες μπορούμε να αντικαταστήσουμε το ελαιόλαδο με ταχίνι.
2- Επειδή τα άλευρα (ανάλογα με τη μάρκα και την ποιότητά τους αλλά και ανάλογα με τη θερμοκρασία περιβάλλοντος) διαφέρουν μπορεί να απορροφήσουν λίγο λιγότερο ή λίγο περισσότερο νερό γι αυτό και το βάζουμε σε 2 ή 3 δόσεις ώστε να ελέγχουμε τη ζύμη μας, η οποία δεν πρέπει να είναι σφιχτή αλλά ούτε και πολύ αραιή. Πρέπει να κολλάει ελαφρώς στα χέρια.
